Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, NSosyal hesabından annelerin SGK ile güvende olduğunu belirterek, şu bilgileri paylaştı: "Sosyal Güvenlik Kurumumuzun sağladığı analık ödeneği ve emzirme ödeneği ile ailelerimizin yanındayız. Bu yılın ilk 4 ayında 5,2 milyar lira analık ödeneği, 191,5 milyon lira emzirme ödeneği sağladık. Ailelerimize destek olmaya devam edeceğiz."
Analık ve emzirme ödeneği, çalışan annelere doğum öncesi ve sonrası dönemde gelir desteği sağlamak amacıyla verilen sosyal güvenlik yardımlarıdır. Analık ödeneği, sigortalı kadın çalışanların doğum nedeniyle çalışamadıkları süre boyunca yaşadıkları gelir kaybını telafi etmek için ödenirken; emzirme ödeneği (süt parası) ise doğum yapan sigortalı anneye veya belirli şartlarda sigortalı babaya, bebeğin bakım ve beslenme giderlerine katkı sağlamak amacıyla tek seferlik olarak verilir.
Bu ödeneklerden yararlanabilmek için Sosyal Güvenlik Kurumu'nun belirlediği sigortalılık ve prim günü şartlarının karşılanması gerekir. Böylece devlet, hem annenin sağlık ve bakım sürecini desteklemeyi hem de yeni doğan bebeğin ihtiyaçlarının karşılanmasına katkıda bulunmayı amaçlar.
4/a ve 4/b sigortalılık statüsüne tabi sigortalı kadının veya sigortalı erkeğin sigortalı olmayan eşinin, kendi çalışmalarından dolayı gelir veya aylık alan kadının ya da gelir veya aylık alan erkeğin sigortalı olmayan eşinin gebeliğinin başladığı tarihten itibaren;
> çoğul gebelik halinde ise ilk on haftalık
süreye kadar olan gebelik ve analık haliyle ilgili rahatsızlık ve engellilik halleri analık hali kabul edilir.
> 4/a sigortalılık statüsüne tabi sigortalılar
> 4/b sigortalılık statüsüne tabi sigortalılar
> Ceza İnfaz Kurumları ile Tutukevlerinde çalışan hükümlü ve tutuklular
> Sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelerde iş üstlenen işverenlerce yurt dışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçileri
> Ev hizmetlerinde çalışanlardan ay içinde çalışma saati süresine göre hesaplanan çalışma gün sayısı 10 gün ve daha fazla olanlar analık sigortasının kapsamında bulunmaktadır.
Sağlık hizmet sunucularınca elektronik ortamda düzenlemekte olan doğum öncesi ve doğum sonrası analık raporları, yine elektronik ortamda Kurum veri tabanına ve işverenin “çalışılmadığına dair bildirim” ekranına düşmekte ve ödeme işlemleri, sigortalının işyerinin bağlı bulunduğu sosyal güvenlik il/merkez müdürlüklerince yapılmaktadır. Sigortalının erken ya da beklenenden geç doğum yapması halinde, doğum öncesi ve doğum sonrası geçici iş göremezlik ödeneği ödenecek olan süreler sistem tarafından hesaplanmakta ve tekil gebelikte 112 gün, çoğul gebelikte 126 gün olmak üzere, anlaşmalı bankaya sigortalının T.C kimlik numarasına tanımlanarak gönderilmektedir. Ancak,
-Gebelik istirahatinin başladığına dair rapor almaksızın istirahate ayrılan sigortalıya doğumun gerçekleştiği tarihe kadar olan süreye ait,
-İstirahat raporu almasına rağmen hekimden çalışabileceğine dair rapor olmaksızın işyerinde çalışan sigortalıya çalıştığı süreye ait, geçici iş göremezlik ödeneği ödenmeyecektir.
Geç doğum olması halinde ise geçen süre için sistem tarafından otomatik olarak “hastalık” raporu düzenlenmekte, bu süreye ait geçici iş göremezlik ödeneği sigortalıya ayrıca ödenmektedir.
Emzirme ödeneği, doğum yapması halinde sigortalı kadına veya sigortalı olmayan karısının doğum yapması halinde sigortalı erkeğe verilir. Ayrıca hizmet akdine tabi ya da kendi adına ve hesabına yaptıkları çalışmalarından dolayı gelir veya aylık alan kadına ya da gelir veya aylık alan erkeğin sigortalı olmayan eşine emzirme ödeneği ödenir.
Emzirme ödeneği hizmet akdine tabi çalışan (4/a’lı) sigortalılar ile kendi adına ve hesabına (4/b’li) çalışan sigortalının yararlanabildiği bir ödeme türü olup, kamu görevlisi olan sigortalılara 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu gereğince kendi kurumlarınca ödeme yapılmakta olup bu kişilere emzirme ödeneği ödenmez.
Sigortalı kadına veya sigortalı olmayan eşinin doğum yapması halinde sigortalı erkeğe emzirme ödeneği verilebilmesi için;
-Hizmet akdine tabi (4/a lı) çalışan sigortalılar için, doğumdan önceki bir yıl içinde en az 120 gün kısa vadeli sigorta kolları primi bildirilmiş olması,
-Kendi adına ve hesabına (4/b li) çalışan sigortalılar için, doğumdan önceki bir yıl içinde en az 120 gün kısa vadeli sigorta kolları primi yatırılmış ve genel sağlık sigortası primi dahil prim ve prime ilişkin her türlü borçlarının ödenmiş olması,
-Doğumun canlı gerçekleşmiş olması şarttır.
Emzirme ödeneğine hak kazanan sigortalılardan sigortalılığı sona erenlerin, bu tarihten başlamak üzere 300 gün içinde çocukları doğarsa, sigortalı kadın veya eşi analık sigortasından yararlanacak erkek, doğum tarihinden önceki 15 ay içinde en az 120 gün prim ödenmiş olması şartıyla emzirme ödeneğinden yararlandırılır.
Emzirme ödeneği her bir çocuk için doğum anında yaşaması şartıyla (canlı doğum) doğum tarihinde geçerli olan ve Kurum Yönetim Kurulunca belirlenerek Bakanlık Makamınca onaylanan tarife üzerinden verilir. 2024 yılı için 857,00 TL, 2025 yılı için 1.238,00 TL ve 2026 yılı için 1.621,00 TL olarak belirlenmiştir.
Emzirme ödeneğinin talep edilmesinde hak düşürücü süre, hakkın doğduğu tarihten itibaren beş yıldır.
Emzirme ödeneğine hak kazanan sigortalıların ödeneklerini almaları için Kuruma talep dilekçesi verme şartı kaldırılmıştır. Emzirme ödeneği, sistemde görülen emzirme ödeneği raporuna istinaden otomatik olarak ödenmektedir.
İlk Doğum: İlk çocuğu olan ailelere bir defaya mahsus 5.000 TL nakdi yardım yapılacak.
İkinci Çocuk: İkinci çocuk için aileye aylık 1.500 TL düzenli ödeme yapılacak. Bu destek annenin hesabına 5 yıl boyunca yatırılacak.
Üçüncü Çocuk ve Sonrası: Üçüncü çocuk için aylık 5.000 TL düzenli ödeme sağlanacak. Üçüncü çocuktan sonraki her doğumda da aynı miktarda yardım 5 yıl boyunca devam edecek.
Emzirme ödeneği (süt parası) 2026 yılında 1.550 TL olarak ödenmektedir. Emzirme ödeneği, doğum raporunun SGK sistemine girilmesiyle otomatik olarak hesaplanır ve ödenir. Eski uygulamada olan talep dilekçesi verme şartı kaldırılmıştır. İşveren tarafından yapılan bildirimlere göre ödeme gerçekleştirilir.
